Na Cysterskim i Bursztynowym Szlaku
W sobotę 16 maja już po raz trzynasty bibliotekarze bibliotek publicznych powiatu krotoszyńskiego oraz sympatycy biblioteki spotkali się na wspólnym wyjeździe studyjnym do Lądu i Kalisza. Podróż rozpoczęliśmy od wizyty w Opactwie Cystersów w Lądzie, obecnie salezjanów. Opactwo Cystersów w Lądzie to zabytkowy zespół klasztorny o bogatej historii sięgającej XII wieku. Założone w 1145 roku, przez wieki było ważnym ośrodkiem kultury i religii, a jego wpływy sięgały nawet Pomorza. Klasztor pełnił rolę ośrodka politycznego i kulturalnego, gościł władców i duchownych. Przez wieki przechodził różne przemiany, od barokowej przebudowy w XVII i XVIII wieku po trudne czasy w okresie zaborów i wojen.
W latach 1939-1941 mieścił się tu niemiecki obóz przejściowy dla księży, głównie z diecezji włocławskiej. Wśród 152 więźniów lądzkiego obozu był bł. ks. Biskup Michał Kozal – patron Krotoszyna.
Obecnie klasztor, uznany za Pomnik Historii stanowi ważny punkt Szlaku Cysterskiego jest siedzibą Salezjanów. Zachwyca barokowym kościołem z imponującą kopułą, gotyckimi krużgankami zdobionymi unikatowymi polichromiami oraz bogatymi zbiorami sztuki sakralnej.
Kolejnym etapem naszej podróży był Kalisz, przystanek na szlaku bursztynowym. Wraz z przewodnikiem odbyliśmy dwugodzinny spacer po kaliskiej starówce uzupełniając swą wiedzę historyczną o jednym z najstarszych miast w Polsce.
Kalisz to jedno z tych miast, które zaskakują na każdym kroku, skrywa w sobie niezwykłe historie, zabytki i atrakcje. Spacerując po starówce, można poczuć atmosferę dawnych wieków – brukowane uliczki, historyczne kamienice i zabytkowe świątynie przenoszą w przeszłość. Neorenesansowy ratusz, jak i większość kamienic odbudowano w latach 20-tych i 30-tych XX wieku. W sierpniu 1914 roku wyniku działań wojennych wojska pruskie zburzyły i spaliły bezbronne miasto. Kalisz położony na skrzyżowaniu szlaków handlowych łączących północ kontynentu z południem, zamożny Zachód z orientalnym Wschodem, przez dwa ostatnie tysiąclecia był miejscem obecności wielu ludów, narodów, religii i kultur. Kościół pw. św. Stanisława Biskupa Męczennika wybudowany w roku 1257 jest on pamiątką ślubną Bolesława Pobożnego i Jolanty – ogłoszonej w 1827 r. błogosławioną. Natomiast Katedra Kaliska pw. św. Mikołaja, powstała, jako jedna z pierwszych budowli miasta lokacyjnego, a prace budowlane rozpoczęto w roku 1253. Najstarszą częścią jest dwuprzęsłowe prezbiterium. W 1303 r. świątynia była już kościołem parafialnym. Narodowe Sanktuarium św. Józefa wśród Kaliszan nazywane kolegiatą, a najczęściej kościołem św. Józefa, zawsze było jedną z najważniejszych świątyń kaliskich, w 1978 r. papież Paweł VI podniósł ją do godności Bazyliki Mniejszej. W krajobraz Placu św. Józefa wpisany jest pomnik Jana Pawła II upamiętniający Jego wizytę w Kaliszu. Brązowy posąg, dzieło prof. Jana Kucza, przedstawia papieża pochylonego nad dziewczynką. Uznawany za jeden z najpiękniejszych pomników Jana Pawła II w Polsce.
Kolejna świątynia to cerkiew prawosławna pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła wzniesiona została w stylu pseudoromańskim w latach 1929 -1930 według projektu architekta Michała Zenowicza.
Kalisz to nie tylko historia, ale także kultura i nauka. Teatr im. Wojciecha Bogusławskiego, jeden z najstarszych teatrów w Polsce, oferuje spektakle na najwyższym poziomie. Dalsza wędrówka wiodła obok zachowanej i czynnej elektrowni wodnej następnie do mostu kamiennego, gdzie wysłuchaliśmy opowieści o kaliskim podróżniku i badaczu Afryki Stefanie Szolc-Rogozińskim. Spacer zakończyliśmy na kaliskich Plantach przy Pomniku Książki, który powstał na pamiątkę zasypania w latach 40-tych XX wieku Kanału Babinka, przez niemieckich żołnierzy książek z kaliskich bibliotek publicznych. Zabytki piśmiennictwa zrzucano bezpośrednio z ciężarówek i furmanek do koryta kanału, a następnie przysypano gruzem, ziemią i odpadami. Na tym „cmentarzysku książek” stanął w 1978 roku pomnik. Mówi o tym napis na monumencie: „Tu, w zasypanym korycie rzeki Prosny hitlerowcy zniszczyli dziesiątki tysięcy książek ze zbiorów kaliskich bibliotek publicznych".
Tekst: Alina Kajewska
Zdjęcia: Małgorzata Wielgosz
